การทำ pH Indicator จากดอกอัญชัน

ดอกอัญชัน (Asian pigeonwings, butterfly pea) ชื่อในทางวิทยาศาสตร์ คือ Clitoria ternatea สีม่วงของดอกอัญชัน มาจากสาร anthocyanins ซึ่งสามารถเปลี่ยนสี เมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมที่เป็น acidic หรือ bases จากการที่โครงสร้างของ anthocyanins เปลี่ยนแปลงเมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมที่ pH ต่างกัน

ขอขอบคุณข้อมูลการทดลองจาก isjos.org/ISJOSv11p2-ButterflyPeaIndicator.pdf ได้สรุปไว้ว่าการใช้ anthocyanins จากดอกอัญชัน สามารถวัดค่า pH ได้ระหว่าง 2-10 โดยในบทความนี้จะเป็นการทำซ้ำ (Replicate) การทดลองของบทความดังกล่าว

ขั้นตอนการทดลอง

เนื่องจาก anthocyanins ละลายในน้ำ (water-soluble) ผมเลยใช้วิธีสกัดด้วยน้ำและใช้ความร้อนประมาณ 70 องศาเซลเซียส ประมาณ 30 นาที กรองเฉพาะน้ำออกมา และนำดอกที่เหลือไปสกัดต่อจนกว่า ดอกจะไม่มีสีหลงเหลืออยู่ และนำ solution จากการสกัดหลายรอบมารวมกัน

จะได้เป็น Solution สีน้ำเงิน ซึ่งผมเดาว่าคือ anthocyanins + water solution ผมจะนำไปต้มจนน้ำระเหยออกไปประมาณ 75-80% ของ Volume เริ่มต้น เพื่อเพิ่มความ เข้มข้น (Concentrate) ของ Solution จะได้เป็น solution ที่สีเข้มขึ้น

ภาพแรกคือ การเปรียบเทียบสีของ anthocyanins solution ที่ concentrated แล้ว และสีของ diluted anthocyanins solution จากนั้นผมจะเตรียม NaOH Solution ความเข้มข้น 4M โดยจะหยด concentrated anthocyanins solution ลงไปในกระดาษที่ผมเตรียมไว้ และหยด NaOH Solution ลงไปหนึ่งหยด

อ้างอิง scale จาก isjos.org/ISJOSv11p2-ButterflyPeaIndicator.pdf ซึ่งผมได้ Replicate การทดลองของเขา พบกว่า สีเขียวที่เกิดขึ้นบ่งบอกว่าเป็น Strong Base pH มากกว่าหรือเท่ากับ 10

การแปรรูปเพื่อเก็บรักษาได้นาน

เนื่องจาก solution (anthocyanins + water + etc) ที่เราสกัดออกมา มันมาจาก organic mass ทำให้ solution ที่เราสกัดออกมาจะอยู่ได้ไม่เกิน 5 วัน ก่อนขึ้นรา หากไม่ทำการสกัดในสภาพแวดล้อมที่ปลอดเชื้อ ซึ่งก็มีวิธีแก้คือ นำไปแปรรูปก่อน โดยการ นำกระดาษไปแช่ใน solution จนกว่าน้ำจะระเหยออกไปหมด และทิ้งไว้จนแห้ง กระดาษที่มีสาร anthocyanins อยู่จะอยู่ได้นานกว่า และไม่ขึ้นราเนื่องจากไม่มีความชื้น

อ้างอิง (Reference): http://isjos.org/ISJOSv11p2-ButterflyPeaIndicator.pdf